Home Archive by category Lewy slider

Lewy slider

GLOBAL FUTURE COUNCIL ON CLEAN AIR Z UDZIAŁEM MINISTRA MICHAŁA KURTYKI

19 października br. odbyło się pierwsze spotkanie rady Global Future Council on Clean Air, w ramach której międzynarodowe gremium ekspertów specjalizujących się w kwestiach środowiskowych, będzie pracować nad działaniami na rzecz poprawy jakość powietrza. Jak podkreślał Minister Michał Kurtyka celem rady powinna być m.in. wymiana doświadczeń i poznanie dobrych praktyk w zakresie przeciwdziałania smogowi.

Zmniejszenie poziomu emisji głównie z gospodarstw domowych, sektora komunalnego i transportu, które mają największy wpływ na zanieczyszczenie miast to jeden z aspektów walki o zdrowy oddech Polaków. Jak zaznaczył minister równie ważne są w tej kwestii: zwiększenie poziomu efektywności energetycznej, w szczególności dla ciepłownictwa, ale także energii elektrycznej oraz zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego poprzez rozwój niskoemisyjnych technologii energetycznych i magazynowania energii, np. wodór.

„Flagowym działaniem MKiŚ mającym na celu przeciwdziałanie zanieczyszczeniom powietrza jest ogólnopolski program wsparcia finansowego na wymianę źródeł ciepła „Czyste Powietrze”. Innym przykładem na podjęte przez nas działania może być inicjatywa „Miasto z klimatem”, w ramach której wspieramy miasta w procesie transformacji na przyjazne dla klimatu”- mówił minister Kurtyka podczas wystąpienia.

Popularyzowanie inicjatyw, dalsze stymulowanie ich rozwoju oraz wymiana dobrych praktyk na arenie międzynarodowej to główne zadania rady Global Future Council on Clean Air. W pracach rady uczestniczyć będą przedstawiciele uczelni wyższych, administracji publicznej i przedsiębiorst z całego świata.

Źródło: MK
Fot. MK

KE ROZPOCZYNA FALĘ RENOWACJI

Unijna inicjatywa została przedstawiona w środę i zakłada, że w ciągu najbliższych dziesięciu lat co najmniej podwojony zostanie odsetek renowacji i zagwarantuje, że renowacje doprowadzą do zwiększenia efektywności energetycznej i efektywnego wykorzystania zasobów, co przyczyni się do poprawy jakości życia osób mieszkających w budynkach i korzystających z nich, zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych w Europie, wspierania digitalizacji oraz poprawy w zakresie ponownego wykorzystania i recyklingu materiałów. Do 2030 r. można będzie odnowić 35 mln budynków i stworzyć do 160 tys. dodatkowych ekologicznych miejsc pracy w sektorze budownictwa.

“Chcemy, aby wszyscy w Europie mieli dom, który można oświetlić, ogrzać lub ochłodzić bez dokonywania skoku na bank i bez szkody dla naszej planety. Fala renowacji przyczyni się do podniesienia standardu budynków, w których pracujemy, mieszkamy i studiujemy, a jednocześnie zmniejszy nasz wpływ na środowisko i zapewni tysiącom Europejczyków miejsca pracy. Jeżeli chcemy lepszej odbudowy, potrzebujemy lepszych budynków” – powiedział wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej Frans Timmermans.

„Ekologiczna odbudowa gospodarki zaczyna się w domu. Fala renowacji oznacza usunięcie wielu barier, które obecnie sprawiają, że renowacja jest skomplikowana, kosztowna i czasochłonna, co hamuje tak bardzo potrzebne działania. Zaproponujemy lepsze sposoby mierzenia korzyści z renowacji i minimalne normy efektywności energetycznej, a większe wsparcie finansowe UE i pomoc techniczna zachęcą do korzystania z zielonych kredytów hipotecznych i wprowadzania odnawialnych źródeł energii do sektora ciepłowniczego i chłodniczego. Zmieni to zdecydowanie sytuację właścicieli i lokatorów domów oraz organów publicznych” – dodała komisarz ds. energii Kadri Simson.

Budynki odpowiadają za około 40 proc. zużycia energii w UE i 36 proc. emisji gazów cieplarnianych. Jednak tylko 1 proc. budynków poddawanych jest co roku efektywnym energetycznie remontom, a zatem skuteczne działania mają kluczowe znaczenie dla uczynienia Europy neutralną dla klimatu do 2050 r. Ponieważ prawie 34 miliony Europejczyków nie może sobie pozwolić na to, aby ich domy były ogrzewane, polityka publiczna promująca efektywne energetycznie remonty stanowi również odpowiedź na ubóstwo energetyczne, wspiera zdrowie i dobrobyt ludzi oraz pomaga obniżyć ich rachunki za energię. Komisja opublikowała dziś również zalecenie dla państw członkowskich w sprawie zwalczania ubóstwa energetycznego.

Priorytetowo traktowane będą działania w obszarach dekarbonizacji ogrzewania i chłodzenia, zwalczania ubóstwa energetycznego i budynków o najgorszych wynikach oraz renowacja budynków publicznych. Komisja proponuje przełamanie istniejących barier w całym łańcuchu renowacji – od koncepcji projektu do jego finansowania i zakończenia – za pomocą zestawu środków politycznych, narzędzi finansowania i instrumentów pomocy technicznej.

Strategia przewiduje:

  • Bardziej rygorystyczne przepisy, normy i informacje dotyczące charakterystyki energetycznej budynków w celu stworzenia lepszych zachęt do przeprowadzania renowacji w sektorze publicznym i prywatnym, w tym stopniowe wprowadzanie obowiązkowych minimalnych norm charakterystyki energetycznej dla istniejących budynków, zaktualizowane zasady dotyczące świadectw charakterystyki energetycznej oraz ewentualne rozszerzenie wymogów dotyczących renowacji budynków dla sektora publicznego;
  • Zapewnienie dostępnego i dobrze ukierunkowanego finansowania, w tym poprzez projekty przewodnie “Renowacja” i “Energetyka” w ramach instrumentu na rzecz naprawy gospodarczej i odporności w ramach NextGenerationEU, uproszczone zasady łączenia różnych strumieni finansowania oraz liczne zachęty dla finansowania prywatnego;
  • Zwiększenie zdolności do przygotowania i realizacji projektów w zakresie renowacji, począwszy od pomocy technicznej dla władz krajowych i lokalnych, a skończywszy na szkoleniach i rozwoju umiejętności dla pracowników tworzących nowe ekologiczne miejsca pracy;
  • Rozszerzenie rynku wyrobów i usług budowlanych zgodnych z zasadami zrównoważonego rozwoju, w tym integracja nowych materiałów i rozwiązań opartych na przyrodzie, a także zmienione przepisy dotyczące wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych oraz cele w zakresie ponownego wykorzystania i odzysku materiałów;
  • Stworzenie nowego europejskiego interdyscyplinarnego projektu, któremu współprzewodniczy rada doradcza złożona z ekspertów zewnętrznych, w tym naukowców, architektów, projektantów, artystów, planistów i społeczeństwa obywatelskiego. Od chwili obecnej do lata 2021 r. Komisja będzie prowadzić szeroko zakrojony proces współtworzenia, a następnie w 2022 r. utworzy sieć pięciu założycieli w różnych krajach UE.
  • Rozwijanie podejścia do społeczności lokalnych w oparciu o sąsiedztwo w celu integracji rozwiązań odnawialnych i cyfrowych oraz tworzenia dzielnic zeroenergetycznych, w których konsumenci stają się prosumentami sprzedającymi energię do sieci. Strategia obejmuje także Inicjatywę na rzecz Przystępnego Mieszkania dla 100 dzielnic.
  • W ramach przeglądu dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii w czerwcu 2021 r. rozważone zostanie wzmocnienie celu dotyczącego odnawialnych źródeł ogrzewania i chłodzenia oraz wprowadzenie minimalnego poziomu energii odnawialnej w budynkach. Komisja zbada również, w jaki sposób środki z budżetu UE wraz z dochodami z unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) mogłyby zostać wykorzystane do finansowania krajowych programów efektywności energetycznej i oszczędności energii skierowanych do ludności o niższych dochodach. Ramy ekoprojektu będą dalej rozwijane w celu zapewnienia efektywnych produktów do wykorzystania w budownictwie.

Źródło: KE
Fot. KE

WPŁYW COVID-19 NA RYNEK ENERGII I GAZU

Zgodnie z opublikowanymi właśnie kwartalnymi sprawozdaniami Komisji na temat rynków gazu i energii elektrycznej, szeroko zakrojone środki zapobiegawcze w znacznej części Europy na początku tego roku miały bezprecedensowy wpływ na rynek energii w UE, powodując spadek zużycia gazu i energii elektrycznej odpowiednio o 10 % i 11 % w drugim kwartale. Porównanie z drugim kwartałem 2019 r. pokazuje również głęboki wpływ na całą gospodarkę – przy spadku PKB o 14%. Jednocześnie niższe zużycie i wzrost produkcji energii słonecznej przyczyniły się do tego, że w drugim kwartale 2020 r. udział energii ze źródeł odnawialnych w koszyku energetycznym UE wyniósł 43 %, co jest nowym kwartalnym rekordem – i ponownie podkreśliły wyjątkowy wpływ kryzysu.

Ze sprawozdania na temat rynku energii elektrycznej wynika, że zużycie energii elektrycznej w UE-27 spadło o 11 % w porównaniu z drugim kwartałem 2019 r. Hurtowe ceny energii elektrycznej spadły o 30-50 % i osiągnęły poziom nienotowany od ponad dziesięciu lat. Paliwa kopalne były głównymi ofiarami tego szoku popytu, co zbiegło się w czasie ze wzrostem produkcji energii słonecznej – do tego stopnia, że energia słoneczna stanowiła 9 % koszyka energetycznego UE-27.

Produkcja węgla spadła o 34 % rok do roku (-32 TWh). Straty poniósł również gaz ziemny (-13 TWh), pomimo dalszej zamiany węgla na gaz. Poważnie ucierpiała również produkcja energii jądrowej, która zmniejszyła się o 17 % rok do roku (-30 TWh). Dzięki wzrostowi produkcji energii elektrycznej w elektrowniach wodnych i rekordowo wysokiej produkcji energii słonecznej, odnawialne źródła energii miały kolejny udany kwartał, rozwijając się o 11 TWh rok do roku i osiągając 43% udział w miksie energetycznym – najwyższy w historii wskaźnik kwartalny.

Odejście od paliw kopalnych spowodowało, że według wstępnych szacunków w drugim kwartale 2020 r. ślad węglowy produkcji energii elektrycznej w UE-27 spadł o 25 proc. rok do roku. Sektor energetyczny jest na dobrej drodze do osiągnięcia dwucyfrowej rocznej redukcji emisji CO2 w 2020 r.

Popyt na elektrycznie ładowane pojazdy pasażerskie (ECV) utrzymał się na wysokim poziomie. Rosnące zainteresowanie bardziej ekologiczną mobilnością zbiegło się w czasie z gwałtownym spadkiem sprzedaży samochodów z silnikami wysokoprężnymi i benzynowymi i spowodowało, że udział rynkowy ECV osiągnął rekordowy poziom 7,2% w drugim kwartale 2020 r. (wzrost z 2,4% w drugim kwartale 2019 r.). Dla porównania, w tym samym okresie udział ECV w Chinach wyniósł 4,3%, a w Stanach Zjednoczonych 1,4%.

W sprawozdaniu na temat rynku gazu dominuje również bezpośredni i pośredni wpływ pandemii covidów. Załamanie popytu związane z zawieszeniem tak wielu działań gospodarczych doprowadziło w drugim kwartale 2020 r. do spadku zużycia gazu w UE o 10 %. W niektórych państwach członkowskich zużycie gazu spadło w kwietniu o 20-30 % w stosunku do tego samego okresu w 2019 r.

Popyt na gaz ziemny został ograniczony nie tylko w przemyśle, ale również w energetyce, ponieważ obfitość odnawialnych źródeł energii nie sprzyjała gazowi, nawet w warunkach gwałtownego spadku cen gazu: ceny hurtowe spadły o 50-60 % w porównaniu z rokiem ubiegłym. Pod koniec maja cena gazu na rynku transakcji natychmiastowych TTF spadła do rekordowo niskiego poziomu (3,5 EUR/MWh), powoli odbijając się w czerwcu 2020 r. w związku ze złagodzeniem środków związanych z blokadą Covid-19.

W kontekście niskiego popytu na gaz w UE, ceny hurtowe gazu w niektórych węzłach przesyłowych spadły w maju poniżej ich amerykańskich odpowiedników, co doprowadziło do anulowania niektórych transportów LNG. Ceny detaliczne dla przeciętnego odbiorcy przemysłowego spadły o 11 % w drugim kwartale 2020 r. w ujęciu rok do roku, a w większości stolic UE ceny dla gospodarstw domowych również były niższe.

Źródło: KE
Fot. KE

PROJEKT STRATEGII METANOWEJ UE

Portal Euractiv dotarł do projektu unijnej strategii metanowej. Strategia ma zostać oficjalnie zaprezentowane przez KE w najbliższą środę – dnia 14 października.

Jak wskazuje KE powodem stworzenia strategii jest fakt, że obecnie nie ma uzgodnionych metodologii pomiaru emisji metanu w sektorach takich jak rolnictwo czy też energetyka.Co ważne, na podstawie niniejszej strategii w 2021 r. zostaną zaprojektowane inicjatywy legislacyjne, które zapewnią solidne, wiarygodne i kompleksowe ramy dla redukcji emisji metanu.

Komisja Europejska ze swojej strony wydaje się być zdecydowana, aby na pierwszym miejscu postawić sprawozdawczość, stwierdzając, że wiarygodne dane mają zasadnicze znaczenie dla zrozumienia, skąd pochodzą emisje metanu i jak można je ograniczyć. Jednym z kluczowych celów tej strategii jest uczynienie z poziomu 3 sprawozdawczości nowego standardu odniesienia w całej UE. Nie wyklucza to stosowania pewnego poziomu elastyczności” w różnych sektorach.

Źródło: Euroactiv
Fot. Pixabay

RAPORT „CZYSTE CIEPŁO”

Diagnoza obecnego stanu polskiego ciepłownictwa i określenie kierunku transformacji sektora, zgodnie z trendami polityki klimatycznej UE i wyzwaniami związanymi z koniecznością osiągnięcia neutralności klimatycznej Unii Europejskiej w 2050 r. – to główne cele raportu „Czyste ciepło”. Dokument ten będzie punktem wyjścia do rozważań na temat strategii dla ciepłownictwa, nad którą pracuje Ministerstwo Klimatu.

Raport „Czyste ciepło” został przygotowany przez zespół ekspertów powołany na mocy Zarządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 kwietnia 2020 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw Rozwoju Przemysłu Odnawialnych Źródeł Energii i Korzyści dla Polskiej Gospodarki, pod redakcją prof. Pawła Skowrońskiego z Politechniki Warszawskiej. W gronie ekspertów znalazł się wiceprezes IGCP – Pan Bogusław Regulski.

Jak podkreśla minister klimatu Michał Kurtyka, kierunki transformacji całego sektora ciepłowniczego zostały silnie zaakcentowane w dwóch podstawowych dokumentach strategicznych dla polskiej energetyki. Są to Krajowy plan na rzecz energii i klimatu na lata 2021-2030 (KPEiK) oraz w Projekt Polityki energetycznej Polski do 2040 r. (PEP 2040).

– Sektor ciepłowniczy nadal oparty jest głównie na węglu, jednak jego rola będzie sukcesywnie maleć z uwagi na wzrost cen uprawnień do emisji i ograniczenia związane z emisjami pyłów i tlenków siarki – powiedział minister Kurtyka.

– Transformację ciepłownictwa już teraz wspierają krajowe programy finansowane przez NFOŚ: „Czyste powietrze”, uruchomiony po etapie pilotażu „Ciepło powiatowe”, czy „Polska geotermia plus”, w ramach której gminy mogą dostać do 100 proc. dofinansowania na geotermalny odwiert badawczy – dodał szef resortu klimatu.

Minister klimatu zwrócił również uwagę, że kluczowe w działaniach na rzecz modernizacji tego sektora jest ograniczenie zjawiska ubóstwa energetycznego. Dla zagrożonych nim gospodarstw domowych wymiana źródła ciepła wraz z termomodernizacją nie powinna skutkować wzrostem bieżących kosztów związanych z ogrzewaniem. Konieczna jest w tym zakresie szeroka oferta edukacyjna i upowszechnienie roli doradców energetycznych, w celu przezwyciężenia stereotypów (ekologiczne źródło ciepła jest drogie w eksploatacji), a także doboru właściwych, optymalnych kosztowo i przyszłościowych rozwiązań.

Koniec prac toczących się w Ministerstwie Klimatu nad strategią dla ciepłownictwa przewidziany jest na przełom 2020 i 2021 roku.

Źródło: MK
Fot. MK

POTENCJAŁ POWER-TO-HEAT

Power-to-Heat jest już dojrzałą technologią – dostępną na rynku i konkurencyjną. Co więcej, wywiera ona wpływ na sektor energetyczny.

Wiele dyskusji w ciągu ostatniego roku koncentrowało się na energii elektrycznej wytwarzanej z gazu (PTG), a w szczególności na energii elektrycznej wytwarzanej z wodoru czy metanu. Podczas gdy potencjał tych technologii w zakresie przechodzenia na energię elektryczną jest nadal godny pochwały, ich powszechne wykorzystanie nie jest przewidywane w najbliższej dekadzie.

Często w ramach szerszej dyskusji na temat elektryfikacji budynków i ogrzewania pomieszczeń, “power-to-heat” (czasami w skrócie P2H lub PTH) po prostu definiuje proces, w którym wytworzona moc jest wykorzystywana do ogrzewania i chłodzenia, zazwyczaj za pomocą pomp ciepła lub kotłów. Późniejszy nacisk na P2H zazwyczaj jednak łączy w sobie również wykorzystanie energii odnawialnej, inteligentne zarządzanie obciążeniem i systemy magazynowania ciepła, a termin ten jest coraz częściej używany do określenia elastycznego połączenia sektorów energii elektrycznej i cieplnej.

Powodem tego, jak wyjaśnia Międzynarodowa Agencja Energii (IEA), jest fakt, że w 2019 r. ciepło stanowiło połowę światowego zużycia energii końcowej, ale tylko 10% zostało wyprodukowane z wykorzystaniem “nowoczesnej energii odnawialnej” (co wyklucza tradycyjne wykorzystanie biomasy). Według Międzynarodowej Agencji Energii Odnawialnej (IRENA), w Stanach Zjednoczonych ponad 60% rocznego zapotrzebowania na ogrzewanie i chłodzenie było zaspokajane ze źródeł opartych na paliwach kopalnych, takich jak gaz ziemny, propan i olej opałowy (2018 r.), a w Europie około 75% rocznego zapotrzebowania na ogrzewanie i chłodzenie było zaspokajane przez paliwa kopalne (2019 r.), podczas gdy tylko 19% było wytwarzane z energii odnawialnej. Zatem gdy część ogrzewania i praktycznie całe chłodzenie są elektryczne, odnawialne P2H odnosi się do wykorzystania energii odnawialnej do generowania uzasadnionego ekonomicznie zapotrzebowania na ogrzewanie lub chłodzenie budynków czy procesów przemysłowych.

Jest to zazwyczaj osiągane za pomocą kotłów elektrycznych, które wykorzystują energię do ogrzewania wody, która jest następnie cyrkulowana przez rury lub rozprowadzana za pomocą klimakonwektorów w celu zapewnienia ogrzewania pomieszczeń, lub przechowywana w zbiornikach ciepłej wody do późniejszego wykorzystania. Pompy ciepła, z drugiej strony, opierają się na 160-letniej koncepcji, która wykorzystuje energię elektryczną “do przekazywania ciepła z otaczających źródeł ciepła (powietrze, woda, ziemia) do budynków”.

Pompy ciepła

Ponieważ pompy ciepła mogą spełniać zarówno wymagania związane z ogrzewaniem, jak i chłodzeniem – nietypowo, zużywając około 66% do 80% energii w otaczającym powietrzu, wodzie lub ziemi, a mniej niż 20% do 33% energii elektrycznej do napędzania procesu – są one powszechnie postrzegane jako odgrywające kluczową rolę w elektryfikacji budynków i sektorów przemysłu. Na przykład europejska platforma technologiczna i innowacyjna w zakresie ogrzewania i chłodzenia z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii (RHC) przewiduje, że ogrzewanie i chłodzenie w 100% oparte na odnawialnych źródłach energii będzie możliwe na kontynencie do 2050 r., jeżeli nastąpi silna integracja z sektorem energetycznym przy wykorzystaniu pomp ciepła i magazynowania energii cieplnej, a także szerokie rozpowszechnienie inteligentnych systemów energetycznych.

Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) zwiększone wykorzystanie pomp cieplnych już trwa. W 2019 r. prawie 20 milionów gospodarstw domowych zakupiło pompy ciepła, w porównaniu z 14 milionami w 2010 r., choć większość tego wzrostu wynikała z wyższej sprzedaży jednostek odwracalnych, które mogą również zapewnić klimatyzację, co odzwierciedla rosnące zapotrzebowanie na chłodzenie. W Europie w ciągu ostatnich dwóch lat sprzedaż pomp ciepła wzrosła o 25 %, przy czym duża liczba sprzedanych powietrznych pomp ciepła, ale większy wzrost sprzedaży wodnych podgrzewaczy wody z pompą ciepła. Firmy zajmujące się badaniem rynku są również szczególnie bystre na rozwijającym się rynku pomp ciepła. Na przykład Allied Market Research przewiduje, że globalna wielkość rynku pomp ciepła, który w 2018 r. został wyceniony na 55,2 miliarda dolarów, podwoi się do 99,6 miliarda dolarów do 2026 roku.

Powab pomp ciepła jako krytycznego komponentu P2H polega na ich wysokiej efektywności, zauważa RHC. “Jedna jednostka energii elektrycznej może dostarczyć od trzech do pięciu jednostek ciepła (w bardzo specyficznych projektach możliwe jest nawet sześć do siedmiu jednostek). Jednocześnie system taki zapewnia dodatkowe dwie do czterech jednostek chłodzenia, co umożliwia osiągnięcie ogólnej wydajności [ogrzewania i chłodzenia] od pięciu do ośmiu”, wyjaśnia. “W bardziej praktycznym ujęciu, wymiana kotła na kocioł kopalny z pompą ciepła oszczędza około 50% energii pierwotnej, podczas gdy wymiana na elektryczny system ogrzewania bezpośredniego z pompą ciepła uwalnia 2/3 do 3/4 wykorzystywanej energii końcowej/prymarnej”.

Pomimo oczywistych korzyści w zakresie efektywności energetycznej, IEA sugeruje, że szersze zastosowanie pomp ciepła może wymagać masowego wzrostu produkcji energii elektrycznej, co stanowi nowe obciążenie dla niektórych, już i tak energooszczędnych, starzejących się sieci na całym świecie. “Na przykład, gdyby ogrzewanie we wszystkich budynkach w Europie zostało przestawione na energię elektryczną za pomocą pomp cieplnych, szczytowe zimowe zapotrzebowanie na energię elektryczną wzrosłoby o ponad 60 %” – prognozuje IEA w bardzo optymistycznym scenariuszu “Future is Electric” na rok 2018.

Power-to-Heat już kształtuje sektor energetyczny

Wciąż jednak, jak wskazują badania, P2H zaczyna wykazywać wymierne korzyści dla strategii transformacji energetycznej. IRENA zauważa, że dzieje się to na dwóch szerokich skalach. Jedną z nich są scentralizowane systemy grzewcze, takie jak “sieci ciepłownicze lub chłodnicze”, w których duże kotły elektryczne i pompy ciepła są zasilane energią bezpośrednio z sieci głównej, lub poprzez elektrociepłownie. Drugi przypadek dotyczy systemów zdecentralizowanego ogrzewania, na przykład w przemyśle, w których do ogrzewania lub chłodzenia wykorzystuje się małe pompy cieplne lub kotły elektryczne zasilane z sieci lub bezpośrednio, na przykład z dachowych baterii słonecznych, baterii zausznych i innych systemów magazynowania.

Umiarkowane ograniczanie zużycia energii odnawialnej. W miarę rozwoju odnawialnych źródeł energii, wspieranych przez zachęty i wartość rynkową, P2H zaczyna dostarczać nowy mechanizm wykorzystania nadwyżki mocy w celu zaspokojenia potrzeb w zakresie ogrzewania. Kraje europejskie dostarczają niezliczonych przykładów. Na przykład szwedzkie przedsiębiorstwo energetyczne Vattenfall w listopadzie 2018 r. rozpoczęło eksploatację kotła elektrycznego w Hamburgu, który wykorzystuje nadwyżkę energii wiatru do wytwarzania ciepła w okresach szczytowego obciążenia. We wrześniu 2019 roku przedsiębiorstwo to podłączyło również 120-MW obiekt P2H do sieci ciepłowniczej w swojej elektrowni Reuter West w Berlinie. Firma podała, że trzy kotły elektrodowe w elektrowni, każdy o pojemności 22 000 litrów, podgrzewają wodę do 130C z wykorzystaniem energii elektrycznej i pozwoliły jej na wycofanie z eksploatacji bloku węglowego na tym terenie.

Tymczasem, w ramach projektu Heat Smart Orkney finansowanego przez rząd szkocki, planowany projekt P2H w zakresie energii wiatrowej dostarczy gospodarstwom domowym energooszczędne urządzenia grzewcze, które będą pobierać nadmiar energii wytwarzanej przez należącą do gminy turbinę wiatrową. Chiny, które zmagały się z nadwyżkami energii słonecznej i wiatrowej, również mają ciekawe projekty. Autonomiczny Region Mongolii Wewnętrznej, który pod koniec 2014 r. zainstalował około 22,3 GW energii wiatrowej, rozpocznie w tym roku eksploatację projektu wykorzystania nadwyżek w kotłach elektrycznych o łącznej mocy 50 MWth do dostarczania ciepła dla systemu ciepłowniczego.

Wprowadzenie elastyczności w zakresie zmiany obciążenia. Wdrożono również kilka projektów mających na celu zapewnienie elastyczności po stronie popytu za pomocą pomp ciepła. Projekt EcoGrid EU, prowadzony przez konsorcjum firm energetycznych i technologicznych z krajów skandynawskich, zakończył na przykład w czerwcu 2019 roku trzyletnią demonstrację innowacyjnego systemu inteligentnych sieci energetycznych, który zintegrował 28 000 klientów na wyspie Bornholm w Danii. W ramach projektu wykazano, że taryfy czasowe i sygnały cenowe w czasie rzeczywistym są przydatne do aktywowania elastycznego zużycia, a P2H może oferować znaczny potencjał oszczędności przy obciążeniu szczytowym.

W międzyczasie szwedzka firma EctoGrid opracowała technologię łączenia strumieni cieplnych wielu budynków, które wykorzystują pompy ciepła i urządzenia chłodzące do dostarczania lub odbierania energii cieplnej z sieci. System wykorzystuje system zarządzania oparty na chmurze i obiecuje zmniejszyć zapotrzebowanie na energię dla systemów grzewczych o 78%.

Zapewnienie magazynowania energii na dużą skalę. RHC zauważa, że w połączeniu z magazynowaniem energii cieplnej można zwiększyć zdolność PTG do korygowania niedopasowania podaży i popytu na ciepło. Dzięki temu możliwe jest optymalne wykorzystanie kombinacji różnych źródeł odnawialnych w ciągu jednego dnia, a nawet roku. Sugeruje on, że potencjał ten może zostać wykorzystany w kilku “najnowocześniejszych” technologiach, w tym w technologiach magazynowania ciepła jawnego (SHS), magazynowania ciepła utajonego (LHS), magazynowania ciepła termo-chemicznego (TCS) oraz magazynowania energii cieplnej pod ziemią (UTES).

Jednym z interesujących przykładów jest lądowanie w wąwozach, demonstracja techniczna, która wykorzystuje energię słoneczną i sezonowe UTES dla systemu ciepłowniczego. Projekt zaopatruje społeczność mieszkaniową 52 domów w Albercie w Kanadzie, które latem przechwytują energię słoneczną i magazynują ją pod ziemią za pomocą termicznego magazynu otworowego. W okresie zimowym ciepło jest pozyskiwane z magazynów i rozprowadzane do każdego domu. Niemiecki koncern energetyczny RWE w międzyczasie bada możliwości budowy elektrociepłowni w elektrowni węglowej w reńskim regionie wydobycia węgla brunatnego, gdzie nadwyżka energii wiatru zostanie wykorzystana do podgrzania płynnej soli nawet do 560C.

Wirtualna energia cieplna i elektryczna

Wielu dostawców technologii już dziś oferuje różne rozwiązania “inteligentnego ogrzewania akumulacyjnego”, które pozwalają ogrzewaniu elektrycznemu reagować na warunki sieciowe poprzez akumulację energii podczas jej obfitych dostaw. “Te inteligentne ogrzewacze akumulacyjne mogą być zdalnie sterowane przez agregaty zarówno w celu [optymalizacji] kosztów ogrzewania dla odbiorców, jak i świadczenia usług bilansowania sieci dla sieci krajowej” – sugeruje IRENA. W Wielkiej Brytanii, na przykład, dostawca energii OVO Energy i dostawca rozwiązań energetycznych VCharge opracowali rozwiązanie umożliwiające agregację inteligentnych systemów grzewczych wykorzystywanych w prawie 1,5 mln domów w kraju. Agregacja ta reprezentuje łączną moc szczytową 12 GW. W międzyczasie w Szwajcarii rozwiązania Tiko połączyły ponad 10.000 elektrycznych pomp ciepła i kotłów ciepłej wody użytkowej. Elementy te są stale monitorowane, a ich zużycie energii elektrycznej jest kontrolowane w celu zapewnienia elastycznych usług dla krajowej sieci energetycznej.

Rozproszona energia elektryczna. W regionach, które nie posiadają liczników energii netto lub rozliczeń netto, samowystarczalność i zużycie ciepła wytwarzanego z nadwyżek energii, na przykład z dachowych instalacji słonecznych, zaczyna zyskiwać na atrakcyjności, mówi IRENA. “Ponadto, w godzinach szczytu produkcji energii słonecznej, operator systemu dystrybucyjnego może nie być w stanie wchłonąć całej produkcji ze źródeł rozproszonych. W takich przypadkach pompy ciepła pomagają zmaksymalizować własne zużycie energii, przekształcając lokalnie wytwarzaną energię elektryczną w ciepło lub chłodzenie pomieszczeń” – dodaje. Jeden z powiązanych przykładów pochodzi z amerykańskiej firmy Kraft Foods, która wykorzystuje pompy ciepła w swoim zakładzie w Iowa do zmodernizowania 2,1 MW ciepła odpadowego ze swojego systemu chłodzenia do ogrzewania wody. SolarChill, partnerstwo między europejskimi organizacjami technicznymi a szeregiem międzynarodowych organizacji rozwojowych, pracuje w międzyczasie nad projektem instalacji chłodziarek zasilanych energią słoneczną do zastosowań medycznych w regionach o zawodnych źródłach zasilania.

IRENA sugeruje, że więcej takich przykładów zostanie wprowadzonych w miarę dalszego spadku kosztów energii odnawialnej i poprawy efektywności P2H. Opowiada się jednak również za “znaczącym naciskiem” ze strony decydentów politycznych na te technologie, wzywając ich do rozważenia ograniczenia stosowania kotłów na paliwa kopalne oraz do wprowadzenia wymogów, aby nowe budynki uwzględniały odnawialne źródła energii.

Źródło: PowerMag
Fot. Pixabay

RUSZYŁ NABÓR WNIOSKÓW DO PROGRAMU „CIEPŁOWNICTWO POWIATOWE”

„Uruchomiony w 2019 r. program pilotażowy przeznaczony dla ciepłowni powiatowych, potwierdził duże zainteresowanie wsparciem dla lokalnych systemów ciepłowniczych. To odpowiedni czas na wdrożenie kolejnego etapu i rozszerzenie programu. Dziś rozpoczynamy nabór wniosków na nowych zasadach. Na dofinansowanie inwestycji, które usprawnią transformację ciepłownictwa w powiatach zarezerwowaliśmy 500 mln zł” – poinformował minister klimatu Michał Kurtyka.

Jak podkreślił minister Kurtyka, w miastach do 50 tys. mieszkańców na 164 systemy ciepłownicze jedynie 10 spełnia kryteria efektywnych systemów ciepłowniczych (wg danych Izby Gospodarczej Ciepłownictwo Polskie).

Program „Ciepłownictwo powiatowe” w nowej odsłonie przyczyni się do poprawy warunków życia mieszkańców, pozwoli na rozwijanie nowoczesnych, przyjaznych środowisku technologii, a w konsekwencji podniesie jakość życia mieszkańców – powiedział.

Jak dodał, lokalne systemy ciepłownicze posiadają olbrzymi potencjał dla wdrożenia technologii, które wykorzystują lokalnie dostępne odnawialne źródła energii, innowacyjnego łączenia wytwarzania oraz magazynowania ciepła.

Szef resortu klimatu zwrócił też uwagę, że magazynowanie energii w systemach ciepłowniczych może być niskokosztową alternatywą pozwalającą na stabilizowanie pracy sieci energetycznej w okresach wzmożonej produkcji energii z wielkoskalowych projektów OZE, ale także zwiększenie produkcji energii elektrycznej w jednostkach kogeneracji w szczytach zapotrzebowania, gdy warunki naturalne ograniczają generację ze źródeł odnawialnych.

O programie

Celem programu „Ciepłownictwo powiatowe” jest ograniczenie negatywnego oddziaływania przedsiębiorstw ciepłowniczych na środowisko, w tym poprawa jakości powietrza.

Przed sektorem ciepłowniczym duże wyzwania, dlatego wraz z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej chcemy wspierać lokalne ciepłownie, których nie stać na modernizację. Poprzez program „Ciepłownictwo Powiatowe” chcemy, aby samorządy jeszcze efektywniej wykorzystywały możliwości ciepłowni i zmniejszały koszty utrzymania systemu – zaznaczył wiceminister klimatu Jacek Ozdoba.

Całkowity budżet programu wynosi 500 mln zł, z czego 150 mln zł zarezerwowano na dotacje, a 350 mln zł na zwrotne formy dofinansowania.

Jednym z postulatów środowisk ciepłowniczych i jednostek samorządu terytorialnego było rozszerzenie katalogu beneficjentów, dlatego w nowym naborze będą mogły ubiegać się spółki w których samorząd posiada ponad 50 % udziału. Dotychczasowe minimum wynosiło 70%, co ograniczało możliwość uczestnictwa w programie podmiotów o mieszanej strukturze własnościowej – podkreślił wiceprezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Artur Michalski.

Dzięki zmianie minimalnej wartości pożyczki, z 1 mln zł do 500 tys. zł, o dofinasowanie będą mogły również wnioskować także podmioty o mniejszych możliwościach inwestycyjnych, co umożliwi im stopniowe dochodzenie do statusu efektywnych systemów ciepłowniczych – dodał minister Kurtyka.

Program „Ciepłownictwo powiatowe” oferuje wsparcie dla szeregu przedsięwzięć, które mają na celu ograniczenie lub uniknięcie szkodliwych emisji do atmosfery, zwiększenie efektywności systemów ciepłowniczych, modernizację i rozbudowę sieci ciepłowniczych.

Na finansowanie mogą też liczyć inwestycje w nowe źródła ciepła i energii elektrycznej, w tym w szczególności te w których do produkcji energii wykorzystuje się OZE, ciepło odpadowe, ciepło pochodzące z kogeneracji, paliwa niskoemisyjne gazowe, mieszanki gazów, gaz syntetyczny lub wodór.

Źródło: MK
Fot. MK

PGE ENERGIA CIEPŁA ZAKOŃCZYŁA MODERNIZACJĘ INSTALACJI ODSIARCZANIA SPALIN

PGE Energia Ciepła, spółka z Grupy PGE, która jest właścicielem krakowskiej elektrociepłowni zakończyła modernizację instalacji mokrego odsiarczania spalin (IMOS). Dzięki zrealizowanej inwestycji – dwukrotnie spadną emisje tlenków siarki oraz emisje pyłu. Tym samym krakowska elektrociepłownia dostosowała w tym zakresie swoje instalacje do nowych norm środowiskowych, które będą obowiązywały od sierpnia 2021 roku.

Ostatnie miesiące to czas intensywnych inwestycji i remontów w PGE Energia Ciepła m.in. związanych z przyjętą strategią dostosowania instalacji krakowskiej elektrociepłowni do wymogów określonych w Konkluzjach BAT dla dużych obiektów energetycznego spalania. Prace modernizacyjne dotyczące urządzeń instalacji odsiarczania spalin w krakowskiej elektrociepłowni trwały łącznie ponad 2 miesiące. W instalacji mokrego odsiarczania spalin (IMOS) została dołożona półka sitowa w celu obniżenia emisji tlenków siarki do powietrza. Na kominie IMOS zamontowano również dodatkową instalację do ciągłego monitoringu emisji.

W przyszłym roku zakończą się prace związane z modernizacją elektrofiltrów na wszystkich – czterech kotłach blokowych oraz zostanie dołożona dodatkowa – trzecia warstwa katalizatorów. Modernizacja objęła zarówno część mechaniczną jak i elektryczną. Dzięki zastosowaniu w istniejących elektrofiltrach najlepszych dostępnych technologii, możliwe będzie użytkowanie tych jednostek przez kolejne lata, spełniając przy tym wszystkie wymagania dotyczące emisji pyłów do atmosfery.

– Program inwestycyjny PGE Energia Ciepła wpisuje się w długofalowy proces umacniania pozycji naszej spółki na rynku ciepła oraz jako partnera miast i regionów w ich zrównoważonym rozwoju. Prace dostosowujące instalacje do przyszłych norm środowiskowych trwają w elektrociepłowniach we Wrocławiu, Gdańsku, Gdyni, Kielcach i w Krakowie – mówi Przemysław Kołodziejak, p. o. prezesa zarządu PGE Energia Ciepła.

– Prace zmierzające do dostosowania krakowskiej elektrociepłowni do nowych norm emisyjnych, wymagają koordynacji działań służb remontowych, eksploatacyjnych, handlowych oraz BHP. W tym celu opracowano aż sześć projektów zmierzających do dostosowania urządzeń do nowych wymogów środowiskowych. Jednocześnie zainicjowano szereg rozwiązań, które w czasie inwestycji miały na celu utrzymanie sprawności pozostałych urządzeń oraz instalacji w elektrociepłowni – mówi Grzegorz Żebrowski, dyrektor krakowskiej elektrociepłowni PGE Energia Ciepła.

W najbliższych miesiącach zostanie również zmodernizowanie laboratorium chemiczne, które działa przy krakowskiej elektrociepłowni od lat 70-tych. W efekcie przeprowadzonych prac laboratorium zostanie doposażone w nowe analizatory. Ciągłe doskonalenie nadzoru i kontroli poprawności funkcjonowania procesów w elektrociepłowni pozwala na samodzielne realizowanie wymaganych badań laboratoryjnych, bez konieczności zlecania ich na rynku.
Działania związane z dostosowaniem instalacji elektrociepłowni do wymogów określonych w konkluzjach BAT, to tylko część zadań inwestycyjnych realizowanych na terenie krakowskiej elektrociepłowni. Trwają prace związane z przygotowaniem elektrociepłowni do wymagań rynku mocy oraz prowadzone są modernizacje i remonty, które mają na celu utrzymanie odpowiednich parametrów technicznych instalacji i urządzeń na terenie krakowskiej elektrociepłowni.

Źródło: PGE EC
Fot. PGE EC

INTELIGENTNE SIECI CIEPŁOWNICZE – SPOSÓB NA TRANSFORMACJĘ

Carsten Østergård Pedersen, dyrektor ds. energii w Grundfos Holding A/S w rozmawie z „Open Access Government” opowiedział o olbrzymich korzyściach płynących z inteligentnych systemów ciepłowniczych oraz tego, dlaczego zrównoważony rozwój powinien pozostać w centrum innowacji.

Grundfos, globalna firma zajmująca się pompami, opracowuje rozwiązania wodne dla milionów ludzi na całym świecie. Ponadto, zrównoważony rozwój pozostaje w centrum wszystkiego, co robią, ponieważ przesuwają one granice możliwości w zakresie efektywności energetycznej i oszczędzania wody.

Odpowiadając na pytanie w jaki sposób innowacje i zrównoważony rozwój pozostają w centrum wszystkiego, co robi Grundfos, powiedział:

„Od lat Grundfos koncentruje się na podnoszeniu sprawności naszych pomp. Teraz przenosimy ją na wyższy poziom, wykorzystując możliwości cyfrowe i przyczyniając się do zwiększenia wydajności systemu, np. inteligentnie wykorzystując dane. W ten sposób przyczyniamy się do realizacji kilku celów ONZ w zakresie zrównoważonego rozwoju, ze szczególnym uwzględnieniem działań na rzecz klimatu i czystej wody. Ta koncentracja na klimacie jest głęboko zakorzeniona w naszych wartościach i widzimy, że sięga ona aż do naszego założyciela, który stwierdził, że naszym obowiązkiem jest pozostawienie świata wnukom w lepszym stanie, niż go odziedziczymy”.

Podkreślił także wagę inteligentnego ciepłownictwa komunalnego i sposobach realizacji trzech obietnic dotyczących rozwiązań pompowych: niezawodności, wydajności i inteligencji.

„Jednym z podstawowych, ale kluczowych elementów systemu ciepłowniczego jest pompowanie ciepłej wody. Jeśli pompy nie będą działać, nie będzie ciepłej wody – co będzie miało wpływ na wielu odbiorców. Pompy muszą działać, więc niezawodność jest tak samo głęboko zakorzeniona w firmie Grundfos, jak sprawność, i to był nasz główny wyróżnik przez lata. W ostatnich latach dodaliśmy więcej inteligencji do naszej oferty, wdrażając czujniki i zaawansowane sterowanie naszymi pompami i systemami, w których one działają, co przyniosło znacznie większe oszczędności i redukcję emisji dwutlenku węgla. W ciepłownictwie doskonałym przykładem jest Grundfos iGRID, gdzie tworzymy strefy niskotemperaturowe, które zmniejszają straty ciepła i umożliwiają dodanie większej ilości odnawialnych źródeł energii, co skutkuje znacznym ograniczeniem emisji dwutlenku węgla. Jest to realizowane przy użyciu danych z sieci energetycznej w czasie rzeczywistym, rozwiązania chmury obliczeniowej, inteligentnego sterowania i standardowych pętli mieszających”.

Strefy niskotemperaturowe mogą w zrównoważony sposób zminimalizować straty ciepła, spełniając jednocześnie dokładne potrzeby odbiorców i zmniejszając ogólne ciśnienie w systemie.

„Sieci ciepłownicze są często sterowane w oparciu o wymagania klienta dotyczące najwyższego ciśnienia i temperatury. Oznacza to, że wszystkie inne odbiorniki w sieci zazwyczaj uzyskują znacznie wyższą temperaturę i ciśnienie niż faktycznie potrzebne” – powiedział.

Dodał również, że „Dzięki podziałowi miasta na mniejsze strefy o podobnym zapotrzebowaniu na ciśnienie i temperaturę można znacznie obniżyć temperaturę (np. z 90C do 60C). Prowadzi to do znacznego zmniejszenia strat ciepła z rur, a tym samym do znacznej redukcji emisji dwutlenku węgla. Niższa temperatura zasilania oznacza również, że znacznie bardziej efektywne staje się wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w pobliskim obszarze, np. w połączeniu z pompami ciepła, które uzyskają znacznie wyższy współczynnik COP niż w przypadku umieszczenia ich w centralnej elektrowni. Pod względem ciśnienia następuje duży spadek ciśnienia od produkcji energii do ostatniego odbiorcy, co oznacza, że ciśnienia na początku sieci są zazwyczaj bardzo wysokie. Jeśli jednak zamiast tego dodamy ciśnienie tam, gdzie jest ono potrzebne (w tych strefach), ciśnienie może zostać znacznie zredukowane, a system stanie się znacznie bardziej elastyczny. Zarówno obniżenie temperatury, jak i ciśnienia doprowadzi do dłuższej żywotności rur i innych instalacji w sieci. Doprowadzi to również do zmniejszenia przepływu obejściowego z linii zasilającej do linii powrotnej, a w konsekwencji do obniżenia temperatury powrotu i zwiększenia wydajności produkcji”.

Firma Grundfos iGRID oferuje strefy temperaturowe (prefabrykowane pętle mieszalnicze) w wyrobiskach podziemnych. Są one znormalizowane, aby zapewnić klientowi krótki zwrot z inwestycji, ale są to również pompy typu “plug’n’pump”, co oznacza, że przedsiębiorstwo ciepłownicze musi tylko wykopać dół, podłączyć trzy rury, a następnie są gotowe do szybkiego uruchomienia. Po uruchomieniu dane i wartości zadane będą dostępne w naszym internetowym portalu klienta iGRID lub bezpośrednio we własnym systemie SCADA.

Źródło: Open Access Government
Fot. Pixabay